"Stick-slip effect"

Het stick-slip effect of klevend glijdend effect is het terugglijden van vaste lichamen die tegen elkaar bewegen. Dit fenomeen treedt op wanneer een lichaam wordt verplaatst waarvan de statische wrijving aanzienlijk groter is dan de glijdende wrijving.

Stelt u een zware doos voor die u over een gladde vloer wilt duwen. Het karton is zwaar en daarom moeten we veel kracht gebruiken om de statische wrijving te overwinnen - dat wil zeggen, om de weerstand van het karton te verplaatsen. De doos schuift. Door het gladde oppervlak en de daaruit voortvloeiende lage schuifwrijving is de doos snel sneller. Door de snelle schuifbeweging van het karton kunnen we echter minder kracht op het karton overbrengen. Uiteindelijk is de kracht die op het karton werkt niet langer voldoende om de statische wrijving te overwinnen. Het karton komt tot stilstand, waardoor we weer veel kracht moeten zetten om het te overwinnen en het proces zich herhaalt. Hechten - loslaten - glijden - remmen - hechten - loslaten ... in werkelijkheid is dit effect veel sneller en uit het zich in stotteren.

Diagrammen

Dit fenomeen doet zich op allerlei gebieden voor. Ruitenwissers stotteren over de voorruit van een auto. Als u op het schoolbord schrijft, piept het krijt als u het in de verkeerde hoek houdt. De deurscharnieren piepen. En snaarinstrumenten zoals de viool of de cello zouden niet werken, omdat hun geluiden ontstaan door trillingen die worden veroorzaakt door het stick-slip effect en trillingen tussen de snaren en de akkoorden van de strijkstokken.

Voor tribologisch geoptimaliseerde materialen is dit effect echter ongewenst. De veroorzaakte trillingen worden doorgegeven aan de algehele structuur en resulteren in geluiden, die vaak worden ervaren als hinderlijk piepen of kraken. De gewenste glijbeweging wordt een onregelmatig stotteren en verhoogt de slijtage van de lagers. Deze effecten kunnen worden tegengegaan door het verschil tussen glijdende en statische wrijving te minimaliseren, door trillingsdempende materialen te gebruiken, door de stijfheid van de algemene structuur te verbeteren (zie voorbelaste lagers) of door de betrokken wrijvingspartners te scheiden (bijvoorbeeld door smering).